Maku Pone

Maku Pone - (lindur më 1 Mars 1939 në Fier, Shqipëri) është poet, prozator dhe dramaturg shqiptar. Femijërinë e kaloi ne qytetet e Fierit, Pogradecit dhe Tiranës. Studimet e mesme i kreu në Shkodër, studimet e larta ne Moskë për inxhinieri nafte. Ka studiuar gjithashtu për filozofi. Pasi u diplomua punoi si inxhinier për një periudhë relativisht te shkurtër në industrine e naftes. Në vitin 1974 filloi punë si kryeredaktor ne gazetën e qytetit te Fierit. Pas debutimit me disa drama që u vunë në skenat profesioniste, ne vitin 1983 filloi punë si libretist (dramaturg) pranë teatrit “Bylis”. Më pas punoi ne televizionin rajonal TV Apollon. Pavarësisht nga punët që ka kryer ne vite, krijimtaria letrare ka qënë drejtimi kryesor i jetës së tij.
Në letërsi ka botuar qysh ne vitet pesëdhjetë. Ne vitin 1969 ka dalë me librin e tij te parë poetik Kur buzëqeshin shoket. Perveç
poezive ka shkruar mjaft për teatrin dhe një kohë i është kushtuar edhe letersise për fëmijë.
Ka fituar pesë çmime te ndryshme në konkurset-kombëtare në gjininë e poezisë (2 herë), ne prozë (2 herë) dhe në dramaturgji (1 herë).

Poezi

Kur buzëqeshin shokët (1969),

Yje mbi bar (1973),

Në brazdat e kësaj toke (1975),

Lulëzim (1982),

Gjaku i verdhë i lulediellit (1998),

Në portat e erërave (1999),

Çeku i reve (2001),

Dëbora e Orientit (2005),

Triologjinë poetike (2009),

Qiparisat e muzgut,

Muzikë dimri,

Një kafe me gurin.

Dramarturgji

Shpërthimi (1976),

Fundi i sinorëve (1977),

Asgjë nuk është harruar (1979),

Atje ne Ebro (1979),

Natë e pagjumë (1980),

Udhë të mbarë (1982),

Shokë dhe vite (1984),

Dosja 63 (1985),

Shqetësimet e një mjeku (1988),

Një vajzë e fyer (1990).

Prozë

Shtëpia midis mollëve (1984) (novelë),

Trëndafilat e mesnatës (1987) (roman),

Motër e vëlla (2003) (roman),

Balona me bedena (2004) (tregime).

 
Letërsi per femijë

Naftëtarët e vegjël (1969),

Ne jemi gjeologë (1969),

Postieri ynë (1970),

Na thërret trumpeta (1971),

Pushimet dimërore (1971),

Motër e vëlla (2003).

Poezi nga Maku Pone

MULLAGA

Mos e beso, s’është lulemullage
kjo mëllagë
është një njollë e kuqërremtë
që pikon gjak,
që ra nga mushkëritë e mia
dhe ra nga zemra ime.

S’është verë kjo verë
është dimër i ngrirë dhe vrasës
dhe i mbushur me tortura,
si në një dhomë në terr
dhe pse gjithkund ti sheh mullaga,
por a s'ta thashë që s'janë mullagë,
është zemra ime që s'të gjen
e gjakun shter.

DRYNA NË DERË

Atje brenda është kalbur
dhe është mykur gjithçka
nën pushtetin
e krimbave.
Në derë
ende rri roje vigjëluese
dryni
i ndryshkur, i ngrënë, pakëz tragjik
në atë qëndresë të hekurt,
për të mos lënë kënd të hyjë,
të bëjë batërdi,
atje brenda,
ku as minjtë s'kanë ç'të hanë
më.

Kohë
e drynave në derë.

 

 

FYTYRË NGA PASQYRA

 

Kënaqësia del nga krehri

dhe ngjitet në pasqyrë.

Le të krihet dhe pasqyra,

të heqë nga vetja

aq e aq leshra të rrezuara,

pale të thinjura.

Të zbukurohet kjo pasqyrë.

Të ndrijë nga bukuria.

T'i hiqe një trëndafili

në lëkurë.

Dhe unë që e shoh,

të ndihem

pakëz më i fortë,

pakëz më burrë

nga kjo fytyrë

që më vështron nga pasqyra.

 

 

SHPËTIMTARI

 

Ju e prisnit shpëtimtarin

ja ku vjen

me sytë në tehun

e thikës,

me duart në këmbëz

të revolverit,

gjinjtë mbushur me bomba.

Ndërkohe bëjuni zë zjarrfikësve

të shtrijnë zorrën e ujit

në bulevard.

Do të kenë goxha punë

zjarrfikësat

me zjarrin përpirës diçka,

por dhe me gjithë atë

gjak.

 

 

TEL

 

Ajo rrobë e bardhë,

a është e bardhë,

a je i sigurtë?

A thua të mos jetë e zezë

dhe sidomos

a nuk skuq?

Unë pashë vetëm thikën

që vetëtiu,

asgjë tjetër.

Asgjë.

Më shumë do të kenë parë të verbrit,

a kanë dëgjuar ndoshta shurdhmemecët.

 

 

GRUAJA KRIHET NË PASQYRË

 

Gruaja krihet në pasqyrë.

Pa shih! Ishte muzg

dhe u bë natë.

Ishte vjeshtë

dhe u bë dimër.

Dhe pak

e do vijë pranvera,

pastaj vera, pastaj vjeshta.

Gruaja atje është, krihet në pasqyrë.

 

Zoti im! Qenka thinjur bota

vetëm pse gruaja krihet në pasqyrë

dhe burrat gjë prej gjeje s'dinë

ç'është pasqyra për një grua.

 

 

FUSHA ME LULEDIELLI

 

Vallja huan koka të prera.

Koka të prera,

qafë të këputura,

dhe prapë e prapë koka të prera.

Koka.

Koka.

Koka.

Natyrisht

dhe ca gjak.

Dielli ngadhënjen atje lart.

Ngado që vete, në zbrazëtinë tërheq

koka të prera, kokat

dhe qafat e këputura.

 

Gjakun e verdhë të lulediellit

e piu fusha.

 

 

CERDHE MERIMANGASH

 

Atje përfund shpirtit

e ngritën çerdhen merimangat.

Po bën kohë që shpirti as nuk ha,

as nuk pi.

Dhe aq gjak sa kishte mbetur

tashti e pinë merimangat.

Mblidhi plaçkat e dashur

erdhi ora për të vdekur

nga asfiksia,

nga mungesa e ajrit atje thellë

ku dhe merimangat po përpëliten

nga mazgallat e zbrazëta e të zeza

që dikur u thoshin shpirt.

 

 

FËMIJËT BONJAKË

 

Ne do t'i çapëlojmë këta fëmijë

që të shqyejmë njëri-tjetrin

ku më mirë e më mirë.

Era ndaj ulërin

që shkretëtira të hajë me gjithsej

dunat si duna

gjer tek kokrrat e rërës.

 

E shkretëtirës është rëra.

Shkretëtirën ka mëmë.

Le të jetë harruar ati fatkeq

për të bijat dhe për të bijtë e vet.

 

Kurse ne do të na qajnë

këta fëmijë

O çdo të bënte rërana

për shkretëtirën

po të shqyente një shkretëtirë.

 

Ndoshta dhe më zi se ne

të braktisur nga fëmijët,

ndërsa shqyejmë njëri-tjetrin.

 

 

TABELA E SHUMËZIMIT

 

E kam bërë çorbë tabelën e shumëzimit

për aq miliarda sa kam

e për aq sa do të kem

të gjitha të kërrera

nga shumëzimi Një herë Një që bëjnë Dy

dhe nga shumëzimi Dy herë Dy bëjnë Pesë.

Falmëni botën po e zura poshtë

me tabelën time të shumëzimit

ku çdo katrori të zi

i përputhet një pikëz e kuqe

nga gjaku i të tjerëve

dhe jo nga gjaku im.

____________________________________
Biografia e autorit është mrrë nga Wikipedia

Visar Zhiti

Visar Zhiti ishte bir i aktorit dhe poetit Hekuran Zhiti (1911-1989). Visar Zhiti u rrit në Lushnjë, ku ai përfundoi shkollën e mesme në vitin 1970. Pas përfundimit të studimeve në Institutin e Lartë Pedagogjik në Shkodër (sot Universiteti Luigj Gurakuqi), ai filloi karrierën e tij të mësimdhënies në qytetin malor verior të Kukësit, duke demonstruar një interes në fillim në vjersha, disa nga të cilat u botuan në revistat letrare.
Në 1973, ai përgatiti për botim një përmbledhje, "Rapsodia e jetës së trëdafilave". Ishte koha e Plenumit të 4-t të KQ të Partisë së Punës (Partia Komuniste)në të cilin diktatori komunist Enver Hoxha filloi një fushatë të egër kundër të rinjve që pëlqenin kulturën perëndimore. Babai i Zhitit kishte patur më parë një konflikt me autoritetet, dhe poeti i ri papritmas u bë një nga viktimat politike të diktaturës për të frikësur intelektualët shqiptarë. Dorëshkrimi i përmbledhjes së tij të përmendur më sipër, që kishte qenë dorëzuar për botim në shtëpinë botuese Naim Frashëri, u konsiderua si një krijim me gabime të rënda ideologjike dhe që nxinte realitetin socialist. Ai u arrestua më datë 8 nëntor, 1979 në Kukës. Mbasi u dënua në një gjyq qesharak në prill të vitit 1980 me trembëdhjetë vjet burg, ai u dërgua në burgun e Tiranës dhe më vonë transferohet në burgun famëkeq të Spaçit. Shumë nga të burgosurit që ishin me të në burg vdiqën nga keqtrajtimet, torturat dhe kequshqyerja ose pësuan çrregullime mendore.
Ai u lirua nga burgu në fillim të vitit 1987 dhe u "lejua" nga pushteti komunist për të punuar në një fabrikë të prodhimit të tullave në Lushnjë. Mbas rënies së diktaturës komuniste në vitin 1991, ai arriti të shkojë në Itali ku punuoi në Milano deri në 1992. Përmes një burse studimi nga Fondacioni Heinrich Boll, Zhiti shkoi në Gjermani në vitin 1993 dhe vitin e ardhshëm shkoi në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Pas kthimit të tij në Shqipëri, ai punoi si gazetar dhe u emërua kreu i ndërmarrjes botuese e cila kishte planifikuar të botonte librin e tij të parë. Ai ka qenë i punësuar më vonë nga shërbimet administrative të parlamentit të ri shqiptar dhe në 1996 u zgjodh vetë në parlament. Mbas Realiteteve të zymta të politikës shqiptare, ai u tërhoq nga politika. Në vitin 1997 ai u emërua atashe kulturor në ambasadën shqiptare në Romë, ku ai qëndroi deri në vitin 1999.

Veprimtaria krijuese: Libri i tij i parë me poezi, "Kujtesa e ajrit" u botua në Tiranë në vitin 1993, i cili përfshnte disa poezi nga burgu. "Hedh njė kafkë te këmbët tuaja" u botua vitin e ardhshëm. Ky vëllim përmbante të gjitha 100 poezitë të krijuara në burg në mes 1979 dhe 1987, të cilat kishin mbijetuar vetëm në kujtesën e tij. Vëllime të shumta pasuan, dhe ai është i njohur tani si një prej poetëve të mëdhenj shqiptare të shekullit të 20-të. Ai ka shkruar edhe shumë tregime të shkurtëra, të mbledhura në dy vëllime, dhe ka përkthyer në gjuhën shqipe vepra nga Garcia Lorka dhe poeti italian Mario Luzi. Kujtimet e tij nga burgu, "Rrugët e ferrit: burgologji" u botuan në Tiranë në vitin 2001. Në vitin 1991 atij iu dha çmimi italian për poezi "Leopardi d'oro" (Leopardi i artë), dhe në 1997 ai mori çmimin prestigjioz "Ada Negri".

 

Libra me poezi:

 

Kujtesa e ajrit (Tiranë: Lidhja e shkrimtarëve, 1993)

Koha e krisur (1993)

Hedh njė kafkë te këmbët tuaja (Tiranë: Shtëpia Botuese Naim Frashëri, 1994)

Mbjellja e vetëtimave (Shkup: Flaka e vëllazërimit, 1994)

Koha e krisur (1993)

Dyert e gjalla (Tiranë: Eurorilindja, 1995)

Kohë e vrarë në sy (Prishtinë: Rilindja, 1997)

Si shkohet në Kosovë (Tiranë: Toena, 2000)

Rruget e ferrit: burgologji(2001)

Ka shkruajtur edhe Pazari I Kepucarit. Përkthyer në gjuhën angleze.

/Burimi: Wikipedia/Krijuesi Visar Zhiti ka botuar edhe libra tjere, por ne këto i gjetem në Wikipedia. Visar Zhiti momentalisht është Minister i Kulturës i Shqipërisë.

 

 Poezi nga Visar Zhiti

SI SHKOHET NE KOSOVE

-baladë-

- Ti, kalë i bardhë, Pegasi im,
si shkohet në Kosovë, tregomë!
Malli më ka marrë pa qënë kurrë.

- Përtej varrit të atit tënd
varret e tjerë u rritën dhe u bënë male.
Pas maleve ka varre prapë si retë
nëpër luginë.
Shtegtojnë varret në qiejt e ulët
dhe ta ngatërrojnë udhën.
Avionët kthehen pas të hutuar
nëpër mjegull nate.
Karvanët e veturave janë kthyer në shkëmbinj
si kuajt e krushqve në mallkimin e lashtë.
O Zot! Dardhat dimërore dhe mëllenjat
janë bërë fushë me ofshama
të gjuhës time!

- Ti, yll blu i fatit mbi ballë të Atdheut,
si shkohet në Kosovë, tregomë!
- Kur të kesh një plagë tjetër të re në trup,
ndiq udhën e rrëkesë së gjakut,

që gjithmonë arrin para meje
dhe më pret atje - gurgullimë jete.

Marr dy pishtarë të shuar dardanë,
i ngjyej në gjakun tim
dhe ndriçoj udhën. Ndizen krahët,
flakët bëhen flatra,
unë bëhem shqiponjë prej dheu
dhe ndiej ciklonet e stepave
si duan të ma brejnë emrin prej guri.

 

 

ZBATHUR SHËTITËT NËPËR BUZËT TUA
   
Zbathur,
Vetëm zbathur
Shëtitet nëpër buzët tua.

Këmbët mu mbushën
Me petale të kuqe puthjesh
Që më bien gjatë ecjes.

Dhe kështu u krijuan yjet
Në qiellin tonë prej toke.


MBI NJË FOTOGRAFI SHKRUAJ NJË LUTJE ZOTIT
   
Mbi portretin tënd shkruaj një lutje zotit,
Balli i shndërroi fjalë në dritë mëngjesi.
Dy epitetet e vetullave
Dhe sytë e mëdhenj, sugjestionues,
Që unë të besoj se gjithnjë penat e botës
Mërmëritin lutjen blu
Të syve të tu.

Te buzët
Ngjalën fjalët e mia (si puthjet?)
Dhe thonë të vërtetën.

Ja lutja-liqen i vogël, dallgëzon
Dhe fytyra jote-mozaik
I gjallë nën ujë.
 

JETON NË SYRIN TËND

Siç duket
Unë jetoj brenda në syrin tënd.
Bashkohen qerpikët,
Vjen nata për mua,
E ngrohtë.

Gjumi im rrëzon rrobet si gjethet e mëdha.
Kur të treten, të mos të di gjë
Që jam ajo pemë në largësi.
Zogjtë ndërtuan një fole. Është zemra
Ime.
Pastaj dhe një zemër tjetër
Me fijedritë
Dhe me kokrriza dheu si dhimbjen
Te krahët e mi e ndërtuan zogjtë.
E dija
Është zemra jote.
E pashë
Kur hape sytë dhe solle agimin tim.

Kam kaq kohë që jetoj në syrin tënd,
Dhe që të shplodh,
Dal herë pas herë shëtitje
Në formën e kulluar të lotëve.

VAZHDIMISHT TRADHTOHET NJERIU
   
Vazhdimisht tradhtohet njeriu,
nuk e kam fjalën për ditën e tij që befas
bëhet mbrëmje,
as për mbrëmjen e flokëve të tij
që zbardhet e bëhet ditë e heshtur pleqërie.

Tradhtohet njeriu
Se kam fjalën që dhe varri i tij vdes dhe emri
Shndërrohet në barë të kalbur harrese.

Por njeriu tradhtohet vazhdimisht nga njeriu.

Dhe kur gjysma ha gjysmën
S’bëhet më e tëra,
Më tha një plak që u plak burgjeve.

   

 

DHURATË HYJNORE

 

Ne fillim ishte puthja e dorës ne ëndërr-
hënë ndjellëse qe afrohet.

E pranuam fatin të vuajmë
magjishëm si hyjnoret.
Ti kërkon të më futesh brenda vetes
mua, tufanin e dëshiruar, që shkallmon
shkallë dhe ankthe,
pritje dhe dritare,
anët e trupit tënd
për t'i ribërë sërish prej drite të dritës.

Qysh të mbërrij nga fundi i barkut
te gjinjtë e tu, të diejt
që i shtrëngoj si fëmija dy zogj të artë,
të mos i ikin më të përralla drithëronjëse.

Zambakë të mëdhenj afshesh na mbështollën.
Pastaj mes mjegullave dehëse
të rënkimeve dhe psherëtimave
shoh si bie fytyra jote
nëpër humnera parajse,
bie dhe unë, s'te ndahem,
i mbërthyer
pas teje me buzë,
me të gjitha buzët e mia
nëpër lëkuren e shpirtit tënd,
qe u mbush me muzgje te vogla, blu.
Ah,
të paskam kafshuar si mollën biblike.
(Dhembja është tejet e ëmbël.)
Ti je molla prej kohe
që s'mbaron.

Po klithmat e tua më vërsulen
si thika të paqena vezullimesh
me ornamente dhembjeje të argjendtë.
Në shpellën e mistereve
futa një si këmbë
(...)
dhe endem nëpër relievin e gjallë-
mish i shenjtë jetë.
Herë-herë galopojë me ty
si një kalores nëpër re,
ndërsa kapërcenim ylberin
u ça gjoksi i pelës
dhe dolën trumba pëllumbash
si pasione të papërmbajtura.
Rashë, u bëra varkë,
në detin tënd sërish e fut lopatën,
për të tjera drejtime e rreziqe të lumtura
nëpër dallgët e tua të kurmit që përhapet,
dhe e mbart me qilima të befte fluturues,
e shtrij reve, pastaj
s'po duroje ti, fërgëllojë nën
rr
ë
k
e
t
ë
e yjeve të bardha,
të nxehta e të ftohta
që i derdha brenda teje
dhe u bëra ujëvarë e egër përjetësie.

Je gati të përmbytesh e tera
për të ridalë,
ishull i begatë pasurish frikë.
Avitesh për t'u bashkuar me burrërinë time,
të madhe sa toka.
Unë jam gati të vdes
në kryqin prej mishi
që e dua për t'u ringjallur tek ti, që
edhe herë të tjera të bashkohemi të përflakur
si shigjeta që çan
zemrën e një embleme
dashurie
në një mur të gjallë.

 

 

RRETHIMI
   
Zbardhin
kudo bajoneta
si thinja përbindëshi.
Peizazh i tërë i plakur.
Kur do të vijë vdekja
e Vdekjes?

 

  

SKELETI
   
Njihuni me skeletin tim:
jam unë - pa ëndrrat e mia.
Pastaj më jepni çfarë të doni,
përsëri skelet do të mbetem.

Pano Taçi

Pano Taçi

Pano Taçi u lind më 1929 në Gjirokastër dhe vdiç në vitin 2012. Ka shkruar që në moshë të re. Vjersha e parë e tij është botuar bë revistën “Bleta” me ndërmjetësinë e Lasgush Poradecit. Anëtar i grupit “Besa”, formuar prej të rinjve nacionalistë fill pas 7 prill 1939. Më 1944 inkuadrohet në Brig. 24 sulmuese partizane. Mbas çlirimit vazhdon gjimnazin e Tiranës, por nuk e mbaron dot, sepse arrestohet. Arrestohet dhe vuan 24 vjet burg politik. Pas viteve ‘90 Pano Taçi ka botuar një mori librash poetikë dhe është përkthyer në shumë gjuhë të huaja. Ndër të cilët përmendim: “Blerim i thinjur” 1994 dhe “Vdekja do paguar” 1998.

Kanë thënë për Autorin:

Dritëro Agolli: “Pano Taçi është poet origjinal, poet që vetëm ai mund të jetë i tillë. Në pemët e kopshtit të poezisë, Pano Taçi ka pemën e tij të veçantë, që nuk ngatërrohet me pemët e tjera. A ka gjë më të mirë se kjo?

Xhevahir Spahiu: Gjendje dhe gjetje të mirëfillta poetike; shumë pikëllim dhe pak shpresë; hove të fundme dashurore në pleqëri të thellë, ja ç’na kumton me një thjeshtësi prekëse poeti endacak Pano Taçi, të cilit si burgu, si pasburgu, ia mpakën, por s’ia mplakën dot shpirtin rebel dhe ndjeshmërinë thuaj serembiane.

Luljeta Lleshanaku: Duke lexuar poezinë e Pano Taçit kemi shfletuar dramën e njeriut të ndershëm, ku të gjitha fletët janë të përthyera në skaj, si cepa të kujtesës, ku të gjitha fletët janë dëshmitare, janë të domosdoshme si brinjë të kafazit, ku u përmbyll për aq kohë ai.

Vath Koreshi: Është vështirë ta ndash Pano Taçin njeri nga Pano Taçi poet. Domethënë gjithë ndërtimin e tij fizikoshpirtëror, heshtjen e tij, ngrysjen e vetullave si për të fshehur xixëllimën e syve, një brengë të tijën, të kushediseçfarët e të përhershme që gjendet prapa heshtjes, por edhe para romuzit, shakasë së beftë dhe natyrës së tij prej bohemi.

Sadik Bejko: Hokatar dhe tragjik njëherësh, ai nën pamjen e një plaku ashik e qejfli, mik i tavolinave e i rrugëve, përherë buzagaz, sjell një përvojë të madhe e të thellë të njeriut që u ka kaluar vuajtjeve mespërmes. Me një vijueshmëri botimesh, për zili, në këta vjet ai provon atë që, ç’do të thotë të dish të qëndrosh në zgrip të gjërave, në telin e hollë të të vërtetave që kundërshtojnë njëra-tjetrën. (Gazeta "Panorama")

Pezi nga Pano Taçi

HIJA

Në derën e një plake të thinjur trokita,

ku shpirtin dikur pata nginjur

e buzët përnrita.

E pashë, më pa,

E njoha, ajo nuk më njohu.

Stapi ku mbështes pleqërinë më ra.

M'u bë se më tha:

- Afrohu...

Kur sy përdhe më pa,

- S'më njeh, i thashë, pa kujtohu?

A s'jam unë që shkëlqeja

si një yll në sytë e tu?

Të rrahurat e zemrës bëra t'ia ndieja,

asgjë, akull, m'u drodh shpresa

kur më tha: Kush je, ç'të solli këtu?

I thashë: - Ndjenja...

Përdore më mori harresa

të të bie në gju

e shpirtin për ç'ti mardh t'ua ngroh.

- Largohu, m'u përgjigj, s'të njoh.

Për ç'ka mendja me gënjehu,

zemra m'u bë sopa-copa.

Kuptova, nuk jam Odiseu

e ajo nuk është Penelopa,

që më tha: ç'pret kthehu...

jeto harrimin

me trishtimin

e bukurisë së vrarë në sy.

Siç erdha nëpër tym,

ika nëpër humbëtim

nuk ish rinia,

aty qe pleqëria.

JETË MORRI

Kur tokës, iu zvarrita si morri mbi kurriz,

poshtë këmishës me arma më gjeti mua;

tek kruhej, kur pickoja e bëja ta gudulis,

më zu e me gas më vuri mbi thua.

Bëri të më shtypte, e s'më shtypi dot.

lëkurën koha ma kish bërë prej guri.

morr i uritur, kyçur në qeli të ndotë

bënë çmos të ma shtronte lëkurën druri.

E tani, morr i plakur, them të bëj gjumë.

e ç'lëkurë me plagë që kisha tej i hodha.

poshtë këmishës së tokës, u lodha shumë,

më shumë se ç'duhej, nëpër zhele u lodha.

Do shtrihem t'i kyç sytë e mi të vrarë,

nga pagjumësia. Do fle pa andralla.

kujdes, mos më zgjoni nga gjumi me të qarë

se loti do m'i djeg të lodhurat kokalla.

Kujdes, ngrihem e ju tremb vurkollak

si skelet golle pa asgjë përbrenda.

të tjerë shushunja tokës i pin gjak,

unë q'e giciloja të qeshte, iu rënda.

Si morr pa ngjyrë që zvarë, zvarë shkon

nën këmishën e palarë të tokës, ku më vunë

te sqetulla e saj ku djersa i kutërbon,

më bëri të jetoj me përdhunë

nga që e bëja të kruhet.

Do shkoj të shtrihem të bëj gjumë

O soi im i morrit, u lodha shumë,

më shumë se ç'duhet.

Duke gicilisur tokën plakë:

kam cimbisur helm e jo gjak.

Tiranë 31. 12. 2004

TAKIM PAS DIVORCIT

Tek çapiteshim ngadalë,

bri për bri, stapërish...

hidh një fjalë e digj një fjalë

për një mall që larg na grish.

Bëm t'i ngjallnim ç'qenë varrosur

thellë në shpirt, nja dy tri shpuza.

fjalët që na qenë hirosur

embëlsisht na i thesh buza.

E tek hidhnim këmbën zvarrë,

për te fundi që s'kish fund,

ajo burr tjetër kish marë,

mua grua s'm'u gjend kund.

Diku udha u nda dysh

tek e bëmë stapërish,

stapërisht e shkarë shkarë.

as u ndreq gjë, as u prish,

e ne të dy prap sërish

mbetëm ndarë.

MOS MA LEXO

Mike, mos ma lexo dhembjen

në buzëqeshjen time.

nuk dua t'ua bëj mbrëmjen

t'iu mëkoj trishtime.

Mos m'i lexo sytë e thellë

tek rrijnë në humbëtim.

një dëshirë mallim ua ndjell

ç'më do ky shpirti im.

Mos më thuaj, se u bësh së gjalli

për ty pa pritur, unë.

pa pritur ma erdhi malli

që më ka djegur shumë.

EJA MIKE

Sa herë vjen çapkëni prill,

çapkëne më bëhet shpresa,

brezin nga mesi ia zgjidh

malit, t'ia bëj rëkeza

Bredhi si qiri argjendi,

na rri nën tyl të mjergullës.

prill çapkëni, lisin çmendi

kur gjirin ia puth pjergullës.

Eja mike, na fton prilli

te ai vend q'u bë harim.

atje ku këputet ylli

porsi lot i syrit tim.

DJERSË MERGIMTARI

Vëllezër, argatë në dhe të huaj,

pas punës këngës ia thoni pastaj.

qan e qesh e ju klith brenga e juaj

për këngën e djersës, qesh e qaj.

Vëllezër, argatë te vendi huaj,

me mall në zemër, me derte në shpirt...

mbrehur te qere pronarit si buaj

ju ranë koçitë, në punë çdo ditë.

Kur vini për mall nga dheu i huaj,

s'di si t'iu flas kur ndruat emër?

ju shoh që ju ranë patkojtë si kuaj,

me dregëza në shpirt, me plagë në zemër.

SYTË E SAJ

Kur hedh sytë në qiell,

qielli vetëtin.

Kur hedh sytë mbi tokë,

toka psherëtin.

Kur hedh sytë mbi mua,

zemra shkrepëtin.

BËJ TA GJEJ

Kërkoj veten që s'e kam.

A ma pa njeri?

Dua të di cili jam

me kaq plagë në gji.

Kërkoj veten, bëj ta gjej

Thomëni, kush ma pa?

Dhe n'e gjej, me dhëmbë e brrej.

Brengat mua m'i la.

Kërkoj veten ku më humbi,

në ç'udhë pa krye?

Pa veten do më marrë lumi

Pa veten jam hije.

DIMËR JASHTË E DIMËR BRENDA

Me bastun akulli ikën

dimri nëpër udhë.

ku shkel, tokës i kall frikën

e drurët i rrudhë.

Qielli borën po e sit

mbi male e fusha.

del gjahtari t'i bëj pritë

shapkës te gajusha.

Lodra e rrufesë gjëmon

e zjarr i kall qiellit.

reja me retë valëzon

për inat të diellit.

Qershia me sy për dhe,

nudo, mardh e tëra.

bredhi flokëhalat i ngre

me nfricë për gjelpëra.

Si një dimër këtë mbrëmje

kallkan nëpër derte,

pllaq e plluq iki mbi dhembje

e s'di se ku vete.

  

 

PIKËLLIMI

Nuk di ç’mall zemrën ia sëmboi

Tek thur romja flokun gërshetë.

Aty buzë një përroi

Ku çapitet këmba e lehtë.

Shkoi e u mbështet te ftoi

Ku qau me lot të zbehtë.

SHORTI I HARRIMIT

Poetit Isuf Luzaj

Fatlajthitur, Sizif ngaherë,

me tokën nënë qepur mbi kurriz.

Ah, katër copash ndarë edhe prerë,

katër copash lidhur në një kërthizë.

Kjo gropë e lashtë, e sertë me acid,

kush djall e nëmi që gjallesën vret?

Në dhe të huaj fërgëllojnë dritë.

Këtu gjithkush çmon veten mbret.

Oh, si na vret shorti i harrimit,

s'e lamë ne shpatën të ndryshkej në myll.

Eja tani në apelin e kujtimit,

ç'demon portën me shul na e mbyll?

Murat Isaku

Murat Isaku lindi në Gajre të Tetovës më 1928, vdiq në moshën 77 vjeçare në Tetovë në vitin 2005. Mësoi në Tetovë, Elbasan, Prishtinë, Prizren, maturën e mbaroi në Normalen e Gjakovës, studimet e larta për gjuhën dhe letërsinë i mbaroi në Beograd më 1953. Punoi si profesor i gjuhës shqipe në gimnazin e Tetovës dhe mëtej u emërua zv. drejtor i kësajë shkolle. Duhet theksuar se u caktua redaktor i TV Shkupit për emisionet e gjuhës shqipe nga edhe u pensionua.

Tituj të veprave

Zani i malit (1960)

Buzëqeshjet e mesditës (1963)

Drithmat (1975)

Blana (1982)

Unaza e djerrinës (1971)

Gërsheti (1978)

Sheshtina (1982)

Dielli e din rrugën e vet (1965)

Flaka e vonar (1973)

Plagët (1975)

Etje (1982)

Damkat (1986)

Shtjella (1989)

Gjaku i sharraxhive (në vazhdime në Flaka e vëllazërimit)

Ngushëllimi i Bukur

Fatprerët

Poezi nga Murat Isaku

ERA E TROLLIT DHE E BABAIT

 

Tërë ditën e trollit të arës sonë i marr erë,

sepse hijen e babait e ruan dikund me shend.

N’livadh jetoj hapat e tij  - të derdhur si verë,

nëpër degë dëgjoj zërin e tij – but – si shpend.

 

E në mbrëmje sikur zemrës asgjë s’i dhemb

Aty te kroi ky uji qet krye nën një tallë.

Ai ma fal tërë zemrën – si sythin mbi një rremb

Dhe megjet e fëmijërisë m’i mbledh në një përrallë.

 

Si je baba, a ka rënë ndonjë pikë shi?

I flas sytë pa ia ndarë aty në ura dhe vresht...

Ai me atë vështrim pingul si një harbi

Të gjitha m’i thotë vetëm duke hesht’...

 

Më vonë me fytyrë n’pëllëmbë gjumi e merr...

Unë erën flokut ia njoh n’atë ballë të derdhur,

Atëbotë një fëmijë me ferra n’këmbë, me flokë të

paqethur.

 

E pas tij – sikur majë kodrës dikush thërret,

Oooo Murat! Është babai me jarxhik në krah.

Mirëfilli e di – dikush në fund t’arës argat më pret,

Një tjetër majë malit më bën zë për rrah...

 

Nga terri tashmë s’duket as fytyra n’pëllëmbë...

Kujtimet te kroi derdhen shtrat e pa shtrat.

Një fëmijë me do sy prej zjarri m’bën dritë si llampë,

Një njeri me jarxhip në krah thërret – Oooo Murat!

 

 

VIOLINISTI I VERBËR

 

Ia thotë një kënge – sikur prej saj bota t’ketë dalë,

Sikur dyfish jetën, t’ia shtonte njeriut me këtë

melodi...

Në gji ruan nji dhimbë që jeton prore e gjallë

- është nakimi për fatin që kurrë s’e rrok me sy...

Ia thotë një kënge - sikur prej saj edhe vetë ka dalë,

këndon dhe lutet tërë botës t’i vijnë sytë me flakë.

Por prej kësaj lutjeje ikin motet fare pa u falë

ikin dhe s’kthehen – mu si tingujt e tij me plagë.

 

 

DHIATA

 

Çilnie trollin dhe m’varrosni si t’parët e mi

aty ku kënaqet vishen me një cipë natë...

Kufomës n’qefin  shtrëngonia sytë me shami

Dhe shkoni – t’vdekurit s’kanë nevojë për shamatë...

 

Varrin mbushnie me gurë, ponica, truall – sall

një her’,

mjafton për t’qenë i vdekur me shekuj e muaj...

Nëse një ditë ju duhem gurë e dru për fis e nder,

Urdhëroni që t’i merrni si n’mallin tuaj!

 

T’luftoni me gurë që atdheu të mbetet gjall’!

Vetëm qefinin e bardhë s;e jap flamur për ta bë!

Vendin s’e luaj, po nëse duhet zot t’ju dal,

Përveç fortesës n’atë varr s’do të gjeni asgjë...

 

_____________________________________

Biografia e autorit është marrë nga Wikipedia

Kolë Jakova

Kolë Jakova lindi në vitin 1916 në qytetin e Shkodrës, Shqipëri. Në këtë qytet, Kola mbaroi shkollën fillore dhe u angazhua në Lëvizjen Antifashiste Nacionalçlirimtare. Ishin pikërisht këto vite, kur i riu nisi të shkruajë vjershat e para. "Kënga e tre heronjëve" dhe "Shqiponjat partizane" shumë shpejt nisën të këndoheshin si këngë. Pas çlirimit, në vitin 1953, Kola shkroi veprën "Heronjtë e vigut". Fusha kryesore në të cilën Kolë Jakova ka dhënë kontribut të veçantë është dramaturgjia. Në vitin 1954 shkruan dramën "Toka jonë", "Përkolgjinajt" në vitin 1965, "Lulet e shegës" në vitin 1970, "Bashkë me agimin" në vitin 1975 dhe dramën "Lugajanet" në vitin 1997. Këto i dhanë një ndihmesë të konsiderueshme zhvillimit të dramaturgjisë. Njëkohësisht, Kolë Jakova është autor i disa romaneve si, "Fshati midis ujërave", "Përballë hekurave të kryqëzuara" dhe "Kulla buzë liqenit".

Tituj të veprave

Bashkë me agimin (1975)

Fshati midis ujërave (roman satirik, 1986)

Halili dhe Hajrija

Heronjtë e vigut

Kulla buzë liqenit (roman)

Lugajanet (dramë, 1997)

Lulet e shegës (1970)

Përballë hekurave të kryqëzuara (roman)

Përkolgjinajt (1965)

Toka jonë (dramë, 1954)

_______________
Burimi: Wikipedia

Nasho Jorgaqi

Nasho Jorgaqi lindi në vitin 1931 në Fier, Shqipëri është shkrimtar, skenarist, hulumtues dhe studiues shqiptar, doktor i shkencave dhe titullar, është i njohur me titullin “Mjeshtër i Madh i Punës”. Është shtë autor botimesh letrare, skenarësh filmash, përkthimesh dhe botimesh shkencore.

Tituj te veprave

Dashuria e Mimozës - 1960

Ëndrra dhe plagë

Atentatori i Perandorit

Manastiri i dashurisë

Tomka - 1968

Tregimet e mbrëmjes - 1972

Atologji e mendimit estetik shqiptar - 1979

Poetika e dokumentit - 1987

Udhëtim me Fan Nolin 1995

Larg dhe afër

Mërgata e Qyqeve

Botimet shkencore

Në botimet e tij shkencore përfshihen:

• Antologji për Skënderbeun, (1968),
• Antologji e mendimit estetik shqiptar (1504-1944), 1994
• Udhëtim me Fan Nolin', (1995)
• Estetika e fjalës shqipe, (studime, artikuj, ese, 1995)
• Portrete dhe gjurmime (artikuj dhe studime letrare, 2002)

Skenaret

Tomka dhe shokët e tij (1977)

Mimoza llastica (1973)

Duel i Heshtur (1967)

Tana (1958)

_______________
Burimi: Wikipedia

Xheladin Hamza

Xheladin Emrullah Hamza u lind më 03. 08. 1952. në Rahovec. Në fëmijëri të hershme në moshën tre vjeçare mbetet pa një prindër, pa babanë. Ritet në kushtet shumë të vështira të jetës.
Pas mbarimit të shkollimit punësohet në Kuvendin komunal në Rahovec, në Drejtorinë për financa dhe buxhet. Në fillim të viteve të nëntëdhjeta si shumë shqiptarë të tjerë edhe poeti largohet me dhunë nga puna. Pas çlirimit sërish aktivizohet në Kuvendin komunal në Drejtorinë për financa dhe buxhet. Krahas punës dhe detyrave profesionale ai merret edhe me shkrime letrare dhe përkthime.
Në vitin 2005 botoi librin e tij të parë "Pse trëndafilat çelin" si dhe përkthimin në gjuhën shqipe Duaja e Kumejlit (Lutja e Kumejlit) të Imam Aliut. Në vitin 2008 botoi librin e tij të dytë të titulluar "Ngjyrat e shkëlqimit". Përmbledhjen poetike "Hapat e mi" të cilin e keni në dorë është libri i tij i tretë. Jeton në Rahovec - Kosovë


Poezi nga Xheladin Hamza

AROMË TRËNDAFILI

Dorën time të lodhur, dredh e lehta pendë
Rëndon shpirtin që flakë digjet për ty
Ajsberg më bëhet trupi në lundrim me ty
Ndër ëndrrat më të bukura që s’kanë mbarim
Vesa e mëngjesit të ftohtë fle mbi ballin tim
E dielli me rreze të arta ma puth ballin e lagur
Rob i buzëve tua të zjarrta mbetem përjetësisht
Aty, në varreza të pahapura, varrosen ndjenjat e mia...

Eh ,sikur të kisha krahët e një engjëlli qiellor
Vonë pas mesnate do të fluturoja tek ti
Sa më pëlqejnë udhëtimet mistike qiellore
Në kohë kur ora nuk bën matjen e saj
Dhe ura e ylberit lidh dy shpirtra larg me vite drite,
Arshi mbi qiej do të dridhej edhe njëherë për ne të dy
Robëria për buzët e tua, në aromë trëndafili do të
shndërrohej...


 O XHANI IM

Yjet që shkëlqejnë më shumë
Ngjajnë me sytë e tu të zjarrtë
Që pandërprerë më përcjellin
O xhani im.

Më mësoi era
Si pëshpëritet emri yt
Edhe kur në ëndërr jam
O xhani im.

Dielli më përkëdhel e ledhaton
Lehtazi porsi dora jote
Dikur në shatërvanin e rinisë
O xhani im.


TI, XHANI IM
(akrostik)

E di që ti, xhani im pandërprerë
Në heshtje më përcjell si hije
Gjer në frymëmarrjen e fundit
Ëëë, je futur thellë në shpirtin tim
Jeta është e bukur dhe e ëmbël
Tamam si një ëndërr pambarim .

Shikimi mbetet i humbur në hapësirë
Qesh si fëmijë i vogël me yjet në vallëzim
Idilike duket kjo lojë, jeta – mashtrim
Pëlcasin damarët, gjaku ngrihet - akull
Tempo e frymëmarrjes trurin ma bllokon
Arnoj shpirtin me arnat e shkëputura hyjnore
Ranishtë e bukur, hapi krahët, lermë të fluturoj
E ti nëse vërtetë më do, eja pas meje fluturimthi
...........................në parajsë përjetësisht të pres!



TI

Ti,
Vite me radhë
Lundron ëndrrave të mia
Pambarim...


PIKTURAT E MËNGJESIT

Çdo natë
Më vije në ëndërr
E heshtur, e vetmuar
Tamam si shpirti im...

Ëndrrat mbeten të virgjëra
Sërish zbardhen mëngjeset
Bosh, si ëndrrat e mia,
Pa mbarim...

Për ty,
Ç’do ditë
Ndjej boshllëk shpirti...

Askush s’mi pikturon më,
Mëngjeset me fjalë të arta
Si ti...


BEBËZAT E SYVE TË TU

Jam vetëm një shpirt varfanjak
I derdhur në bebëzat e syve tu
Bojë qielli...

Të bardhat mendime për ty
Mbi rrudhat e ballit
I zbrita që nga retë e qiellit
Si shiun e pranverës...

Për urrejtje
Gjoksi më është tepër i ngushtë
Dashuria në heshtje më flet qetësisht...